สรุปประเด็นร้อนจากเวทีเสวนาในหัวข้อ “Biodiversity Collapse: ธรรมชาติเสื่อมกับความเสี่ยงและการปรับตัว” ในงานครบรอบ 33 ปี TEI “สิ่งแวดล้อมโลก สิ่งแวดล้อมไทย : ปรับเพื่ออยู่ รู้เพื่อรอด” ของสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI)

กิจกรรมของมนุษย์ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมาได้เปลี่ยนแปลงสภาพธรรมชาติและระบบนิเวศที่เป็นฐานสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพ ขณะเดียวกันยังเป็นปัจจัยสำคัญที่เร่งให้เกิด Climate Change หรือวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ จนทวีความรุนแรงกลายเป็นภาวะโลกเดือด วิกฤตนี้ไม่ได้หมายถึงเพียงอุณหภูมิที่สูงขึ้นเท่านั้น แต่ยังเป็นตัวเร่งให้เกิด “การล่มสลายของความหลากหลายทางชีวภาพ” อย่างเงียบๆ ผ่านการสูญเสียชนิดพันธุ์ การเสื่อมโทรมของระบบนิเวศ และการลดลงของบริการจากธรรมชาติ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อความมั่นคงทางอาหาร แหล่งน้ำ สุขภาพ และระบบเศรษฐกิจทั่วโลก

ในวาระครบรอบ 33 ปี สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) จึงมุ่งขับเคลื่อนแนวคิด ปรับเพื่ออยู่ รู้เพื่อรอด กับ TEI ผ่านการเปิดเวทีสัมมนาวิชาการครั้งใหญ่นี้ ถอดรหัสวิกฤตธรรมชาติเสื่อมโทรม พร้อมชูแนวคิดสำคัญว่า การลุกขึ้นมาปกป้องและฟื้นฟูระบบนิเวศในวันนี้ "ไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นทางรอด"

เวทีนี้ได้รวบรวมทิศทางนโยบายและแนวทางการรับมือจากผู้เชี่ยวชาญระดับประเทศและองค์กรระดับโลก ที่สะท้อนประเด็นน่าสนใจไว้ดังนี้

สัญญาณเตือนภัย "รั้วโลกพัง"
ดร.เบญจมาส โชติทอง (TEI) ชี้ว่า ธรรมชาติคือหนึ่งในผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การลงทุนปกป้องธรรมชาติตั้งแต่วันนี้คุ้มค่ากว่าการรอให้เสียหายแล้วตามฟื้นฟู สอดคล้องกับมุมมองของ ดร.วีระศักดิ์ โควสุรัตน์ ที่เปรียบระบบนิเวศเสมือน "รั้วบ้าน" หากสภาพอากาศที่แปรปรวนซัดจนรั้วธรรมชาตินี้พังทลาย ความเสียหายที่ตามมาจะรุนแรงและกระทบเป็นวงกว้างจนไม่อาจหาสิ่งใดมาทดแทนได้

เทรนด์ธุรกิจและนโยบายสีเขียวระดับภูมิภาค
คุณพรฤทัย โชติวิจิตร (IUCN) เผยถึงเทรนด์ธุรกิจโลกที่กำลังมุ่งสู่ "Nature-Positive" หรือการดำเนินกิจการที่ไม่เพียงลดผลกระทบต่อธรรมชาติ แต่ต้องช่วยให้ธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพ "ฟื้นตัวและเพิ่มขึ้น" ขณะที่ คุณนิภัสสร คำภา (กรมอาเซียน) ย้ำถึงความร่วมมือของประเทศสมาชิกอาเซียน ที่กำลังผลักดันนโยบายเศรษฐกิจสีเขียวเพื่อรับมือความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมร่วมกัน

นวัตกรรมทางการเงินและโมเดลความสำเร็จระดับโลก
คุณสาโรช ศรีใส (ผู้แทนสหภาพยุโรป) นำเสนอ "EU Nature Credits" เครื่องมือทางการเงินรูปแบบใหม่ที่สร้างแรงจูงใจให้เกิดการลงทุนฟื้นฟูระบบนิเวศอย่างเป็นรูปธรรม ด้าน คุณวัชรินทร์ เศรษฐกุดั่น (MCOT) ถอดบทเรียนความสำเร็จของจีน ผ่านนโยบาย "ภูเขาสองลูก" ที่ปลุกพลังให้ประชาชนร่วมปลูกป่ากว่า 7.8 หมื่นล้านต้น และปรับโครงสร้างสู่เศรษฐกิจสีเขียวได้จริง

OECMs ทางเลือกใหม่ของการอนุรักษ์ในไทย
คุณธนิรัตน์ ธนวัฒน์ (TEI) นำเสนอความก้าวหน้าของไทยผ่านกลไก OECMs ซึ่งเปิดโอกาสให้ชุมชนและทุกภาคส่วน มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพผ่านการบริหารจัดการพื้นที่ธรรมชาตินอกพื้นที่คุ้มครอง เพื่อเพิ่มอัตราเร่งให้ไทยบรรลุเป้าหมายด้านการอนุรักษ์ระดับสากล

วิกฤตสิ่งแวดล้อมไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป การเปลี่ยนผ่านประเทศ (Thailand in Transition) เพื่อลดความเสี่ยง จึงต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกคนในการดูแลพื้นที่ธรรมชาติที่เหลืออยู่และฟื้นฟูธรรมชาติรอบตัว เพราะนี่คือบทพิสูจน์สำคัญว่า การรู้เท่าทันและพร้อมปรับตัว คือกุญแจสำคัญ ที่จะทำให้พวกเรา "ปรับเพื่ออยู่ รู้เพื่อรอด" และก้าวผ่านทุกวิกฤตไปพร้อมๆ กัน