เมื่อ “เมืองแห่งการเรียนรู้” ไม่ได้หมายถึงห้องเรียนหรือหลักสูตรเพียงอย่างเดียว หากคือการเรียนรู้ที่ฝังอยู่ในพื้นที่ เรื่องราว และความสัมพันธ์ของผู้คน และเมื่อการพัฒนาเมืองไม่ได้ขับเคลื่อนจากแผนงานส่วนกลางเท่านั้น แต่เติบโตจากการเรียนรู้ร่วมกันของคนในเมือง

ทั้งหมดนี้คือการขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้ของเทศบาลเมืองยะลา เมืองที่มีรากฐานการพัฒนาเมืองจากการวางผังตั้งแต่เริ่มก่อร่างสร้างเมือง และเป็นพื้นที่ที่สะท้อนการอยู่ร่วมกันของผู้คนหลากหลายวัฒนธรรมอย่างเข้มแข็ง

เมื่อวันที่ 18 มกราคม 2569 สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) นำโดยคุณพวงผกา ขาวกระโทก พร้อมด้วยคุณทองใบ เวชพันธ์ ผู้เชียวชาญโครงการ และคณะวิจัย ได้ร่วมแลกเปลี่ยนและถอดบทเรียนความสำเร็จของยะลาโมเดล

การดำเนินงานมุ่งสร้างกระบวนการเรียนรู้เพื่อทำความเข้าใจการเปลี่ยนแปลงของเมือง ผ่านการสังเคราะห์องค์ความรู้จากประวัติศาสตร์เมือง ควบคู่กับประสบการณ์ชีวิตของผู้คนในพื้นที่ เพื่อร่วมกันมองแนวโน้มการพัฒนาเมืองยะลาในอนาคตอย่างมีทิศทาง

กระบวนการเรียนรู้ดังกล่าว ใช้การทำงานแบบผสมผสาน ทั้งการเรียนรู้จากเอกสาร การลงพื้นที่ การมีส่วนร่วมของชุมชน และการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ไปสู่กลุ่มเป้าหมายหลัก 3 กลุ่ม ได้แก่ เด็กและเยาวชน วัยทำงาน และผู้สูงวัย ซึ่งล้วนเป็นพลังสำคัญของการขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้

หนึ่งในพื้นที่การเรียนรู้สำคัญของยะลา คือ TK Park ยะลา (อุทยานการเรียนรู้ยะลา) ซึ่งเป็นพื้นที่เรียนรู้ตลอดชีวิตที่มากกว่าห้องสมุดทั่วไป มีทั้งหนังสือหลากหลาย โซนเด็ก มุม IT และกิจกรรมสร้างสรรค์ที่เปิดโอกาสให้คนทุกเพศทุกวัยได้เรียนรู้ร่วมกัน โดยเฉพาะเยาวชน พร้อมทั้งทำหน้าที่เป็นพื้นที่ส่งเสริมการเรียนรู้ข้ามวัฒนธรรม สร้างเสริมการอ่าน การคิด และการลงมือทำในสังคมพหุวัฒนธรรมของจังหวัดชายแดนใต้

การเปิดพื้นที่ให้ผู้คนทุกช่วงวัยได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ ผ่านทั้งกระบวนการเรียนรู้ของโครงการและพื้นที่อย่าง TK Park ยะลา ไม่เพียงช่วยธำรงคุณลักษณ์ที่ดีของเมืองยะลา ซึ่งมีความสงบ ร่มเย็น และมีเอกลักษณ์ หากยังช่วยสร้างความภาคภูมิใจในเมือง และเสริมสร้างความเข้าใจร่วมกันในสังคมพหุวัฒนธรรม

ผลลัพธ์สำคัญของการขับเคลื่อนยะลาโมเดล คือข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อการพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้ในอนาคต ที่เกิดจากกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม นำไปสู่การพัฒนาเมืองอย่างเป็นระบบ มีทิศทางที่ชัดเจน และสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน

ในฐานะหน่วยงานสังเคราะห์องค์ความรู้ด้าน “เมืองน่าอยู่” ภายใต้การสนับสนุนจาก บพท. TEI จะนำบทเรียนจากยะลาโมเดลไปถ่ายทอดและต่อยอดสู่เมืองอื่น ๆ เพื่อยืนยันว่า “เมืองแห่งการเรียนรู้” คือแนวคิดที่ขับเคลื่อนได้จริง สร้างระบบการเรียนรู้ตลอดชีวิต เสริมสร้างความสุข และยกระดับคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืนในทุกบริบทพื้นที่