30 ตุลาคม 2569 สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย หรือ TEI ภายใต้การดำเนินงานโครงการพัฒนากลไกความร่วมมือขับเคลื่อน แผนปฎิบัติการร่วมยุทธศาสตร์ฟ้าใส (CLEAR Sky Strategy) เพื่อลดมลพิษหมอกควันข้ามแดน (ระยะที่ 2) ซึ่งได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงานวิจัยแห่งชาติ (วช.) โดย ดร.จีรนุช ศักดิ์คำดวง หัวหน้าโครงการ ได้มอบหมายให้นักวิจัยดำเนินกิจกรรมศึกษาดูงานและแลกเปลี่ยนเรียนรู้การบริหารจัดการพื้นที่ป่าชุมชนและการใช้ประโยชน์จากเศษวัสดุทางการเกษตรเพื่อลดการเผา โดยมีเครือข่ายผู้นำชุมชนอำเภอแม่สรวยเข้าร่วมจำนวน 40 คน ณ ชุมชนบ้านป่าจั่น ตำบลเวียงกาหลง อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย

ในการศึกษาดูงาน ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการสานไม้ไผ่เป็นคอกล้อมรอบต้นไม้ เพื่อช่วยป้องกันความเสียหายจากไฟป่าและดูแลรักษาต้นไม้ในพื้นที่ป่าชุมชน พร้อมทั้งเรียนรู้การนำเศษวัสดุทางการเกษตรมาแปรรูปเป็นถ่านชีวภาพ (Biochar) และการนำเปลือกข้าวโพดและซังข้าวโพดมาใช้เป็นวัสดุในการเพาะเห็ดฟางและเห็ดแชมปิญอง รวมถึงสาธิตและฝึกปฏิบัติกระบวนการเตรียมวัสดุและการเพาะเห็ด เพื่อแสดงให้เห็นถึงแนวทางการนำวัสดุเหลือใช้กลับมาใช้ประโยชน์ เพิ่มมูลค่า และสร้างทางเลือกในการจัดการเศษวัสดุทางการเกษตรแทนการเผาในที่โล่ง

การศึกษาดูงานครั้งนี้มุ่งเสริมสร้างความรู้และประสบการณ์แก่เครือข่ายผู้นำชุมชน พร้อมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับชุมชนต้นแบบ เพื่อนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ โดยเฉพาะการใช้ประโยชน์จากเศษวัสดุทางการเกษตรเพื่อลดการเผาและปัญหาหมอกควันและฝุ่นละออง ตลอดจนเพิ่มทางเลือกในการสร้างแหล่งอาหารและรายได้เสริมให้แก่ครัวเรือน และขยายผลสู่ชุมชนในอำเภอแม่สรวยต่อไป