11-12 มีนาคม 2569 สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย หรือ TEI ภายใต้โครงการพัฒนาความร่วมมือเมืองคู่ขนาน ไทย–ลาว–เมียนมา เพื่อขับเคลื่อนการจัดการและลดมลพิษหมอกควันข้ามแดน โดยนางสาววิลาวรรณ น้อยภา หัวหน้าโครงการฯ ได้หมอบหมายให้ นางสาวศุภาพิชญ์ สงคำ ผู้ประสานงานโครงการ พร้อมคณะวิจัยร่วมกับสำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย จัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ “การเพาะเห็ดฟางและเห็ดโคนปลวกในตะกร้า” ให้แก่เกษตรกรและผู้นำชุมชนในพื้นที่อำเภอเทิง เพื่อส่งเสริมการนำวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร เช่น ฟางข้าวและซังข้าวโพด มาใช้ให้เกิดประโยชน์ ลดการเผาในพื้นที่เกษตร และสร้างรายได้เสริมให้กับครัวเรือนในชุมชน

การดำเนินกิจกรรมครั้งนี้มุ่งเน้นการพัฒนาทักษะอาชีพให้แก่ประชาชนในพื้นที่นำร่อง จำนวน 4 หมู่บ้าน ได้แก่ บ้านเอียน บ้านท่าข้าม ตำบลหงาว และบ้านเหล่า บ้านราษฎร์ภักดี ตำบลตับเต่า อำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย เพื่อให้ชุมชนสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการเพาะเห็ดฟางและเห็ดโคนปลวกในตะกร้า ซึ่งเป็นรูปแบบการเพาะที่ใช้พื้นที่น้อย ดูแลรักษาง่าย และใช้วัสดุเหลือใช้จากภาคการเกษตรเป็นวัตถุดิบหลัก

อำเภอเทิงเป็นพื้นที่เกษตรกรรม มีการปลูกข้าวและข้าวโพดเป็นหลัก ทำให้ในแต่ละปีมีเศษวัสดุทางการเกษตร เช่น ฟางข้าวและซังข้าวโพดเหลือทิ้งเป็นจำนวนมาก เกษตรกรส่วนหนึ่งยังคงใช้วิธีการเผาเพื่อเตรียมพื้นที่เพาะปลูกในฤดูกาลถัดไป ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 และหมอกควันในพื้นที่ภาคเหนือ

การอบรมครั้งนี้เป็นอีกหนึ่งแนวทางในการเปลี่ยน “ภาระด้านสิ่งแวดล้อม” ให้กลายเป็น “โอกาสทางเศรษฐกิจ” โดยการส่งเสริมการนำวัสดุเหลือใช้จากแปลงเกษตรมาสร้างมูลค่าเพิ่ม ผ่านการเพาะเห็ดฟางและเห็ดโคนปลวกในตะกร้า ซึ่งไม่เพียงช่วยลดการเผาในพื้นที่โล่ง แต่ยังช่วยสร้างความมั่นคงทางอาหาร และเพิ่มรายได้ให้กับครัวเรือนในชุมชน

ภายในกิจกรรมมีการให้ความรู้เกี่ยวกับสถานการณ์หมอกควันและฝุ่น PM2.5 การลดการเผาในภาคเกษตร พร้อมการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการเพาะเห็ด ทั้งการสาธิตและฝึกปฏิบัติจริง เพื่อให้ชุมชนสามารถนำไปต่อยอดเป็นอาชีพเสริมและสร้างรายได้ในอนาคต

ความร่วมมือในครั้งนี้ ถือเป็นอีกหนึ่งกลไกสำคัญในการส่งเสริมรูปแบบการผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืน ลดการเผาเศษวัสดุการเกษตร ลดปัญหาหมอกควันและฝุ่น PM2.5 พร้อมทั้งยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่ให้สามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน